|
Mantarların Yenilmeye
Hazırlanması |
|
Mantarların yenilmeye
hazırlanmasını iki aşamalı
olarak düşünmek gerekir. |
-
1.Aşama: Mantarın
ön işlemden geçirilmesi.
-
2.Aşama: Mantarın
pişirilmesi.
|
|
Şimdi sırası ile bu
işlemleri ele alacağız. |
|
MANTARIN ÖN İŞLEMİ |
|
Mantarın ön işlemi iki
farklı şekilde uygulanır. Bu
işlemler hem amaç hem de
uygulanış biçimi olarak
birbirlerinden ayrıldıkları
gibi uygulandıkları mantar
cinsleri de farklıdır. |
|
Suda kaynatma: |
|
Mantar zehirlenmesi
bölümünde belirttiğimiz
gibi, mantarlar çoğunlukla
bünyelerinde zehirli yada
insan sağlığı açısından
uygun olmayan maddeler
içerirler. Ancak bir kısım
mantarlardan bu maddelerin
elimine edilmesi yani
mantarın bünyesinden
uzaklaştırılabilmesi olanağı
vardır. Bu şekilde söz
konusu olan mantarlar
yenilebilir hale
getirilirler. Bunun yolu
mantarın suda
kaynatılmasıdır. |
|
Yapılışı: Bu işlemde
amaç mantarın bünyesinde
bulunan zehirli yada insan
sağlığı için
zararlımaddelerin
yokedilmesidir. Bu nedenle
sadece belirli tür
mantarlara uygulanmaktadır.
Bu tür mantarlar arasında 'Lactarius'
(kırılgan dokulu ve sütlü
mantarlar) cinsi mantarların
keskin olan türleri ön
sırada gelirler. |
|
Temizlenmiş ve kesilmiş taze
mantar yada kuru iken suda
yatırılan mantarlar
kendisinin 4-5 katı su ile
bir tencereye konulur. Parça
büyüklüğüne ve mantarın
cinsine bağlı olarak 10-20
dakika kaynatılır. Sonra
suyu dökülerek soğuk sudan
geçirilir ve süzülmeye
bırakılır. |
|
Bu işlemden sonra mantar
pişirilmeye yada konserve
yapılmaya hazır hale
gelmiştir. |
|
Bu işlemin yararlarına bir
örnek verilirse: 5 dakika
süre ile bu işleme tabi
tutulan bir mantardaki
kanserojen olan
radyoaktif cesium
maddesi % 90 oranında
azaltılabilmektedir. |
|
Bazı mantarlarda
(örneğin-bazı kuzu göbeği
cinsleri) kaynamakta olan
mantardan çıkan buharlar da
kaynama suyundaki zehirli
maddeleri içerdiklerinden
solunmaları da aynı şekilde
zararlıdır. |
|
Suyunu buharlaştırma: |
|
İnsanların bünyeleri
bilindiği gibi aynı
değildir. Bazı bünyeler
besinlerin içerdikleri bazı
bileşiklere karşı oldukça
hassas olabilmektedir.
Mantarlarda bulunan ve teker
teker saptanması bugün için
olanaksız olan pekçok madde
vardır ve bunların bazıları,
o maddelere karşı aşırı
hassas olan insanlarda,
özellikle de sindirim
sistemini etkileyerek ters
etkilere neden olmaktadır. |
|
Çoğunlukla suda erime
özelliğini haiz olan bu
maddeleri mantar bünyesinden
uzaklaştırmak gereklidir.
Bunun yolu da tüm
yenilebilir mantarların
suyunu buharlaştırma
işlemine tabi tutulmasıdır.
Yani mantar hiç bir şekilde
çiğ yenmemelidir. |
|
Yapılışı: Bu işlem
zehirli yada zararlı
madddeler içermeyen yani
suda kaynatılmaya gerek
olmayan mantarlara
uygulanır. Hem taze hem de
kurutulmuş mantarlar için
geçerlidir. |
|
Bu işlemde amaç mantarı
yüksek sıcaklığa tabi
tutarak yapısındaki suyun
alınmasıdır. Böylece zehirli
olmayan ancak şu veya bu
şekilde insanların sinir ve
sindirim sistemi üzerinde
olumsuz etkileri olabilecek
olası maddeler büyük ölçüde
mantarın bünyesinden
uzaklaştırılmış olurlar. |
|
Temizlenmiş ve kesilmiş taze
mantar yada kuru iken suda
yatırılan mantarlar bir
tencereye konularak kapağı
kapalı halde 10-15 dakikika
ısıtılır. Mantar bu sürede
kendi suyunu verecektir.
Eğer mantar çok kuru ise
başlangıçta çok az bir su
konularak dibine tutması
önlenir. Mantar çok fazla
sulu ise bu durumda da
kapağı açık olarak fazladan
bir süre daha ısıtılmaya
devam edilir. |
|
Bu işlemden sonra mantar
pişirmeye, konserve yapmaya
yada dondurulmaya hazır hale
gelmiştir. |
|
MANTARIN PİŞİRİLMESİ |
|
Ön işlemden geçirilmiş
mantarlar pişirilmeye
hazırdır. Bu mantarlar
konserve, kurutulmuş yada
dondurulmuş olabilirler.
Kurutulmuş mantarlar suya
batırılarak eski suları
kazandırılır, donmuş
mantarlar uygun bir şekilde
çözdürülür ve konserve
mantarlar da kavanozlardan
alınarak pişirme işlemine
başlanır. |
|
Yapılışı: Mantarlara
tad veren maddelerin çoğu
yağda eriyen maddeler
olduklarından mantar
pişirilmesinde yağ
kullanılması en azından
lezzet açısından daha uygun
olur. |
|
Mantar yemeği genelde iki
temelde yapılmaktadır. |
-
Mantarın mantar olarak
pişirilmesidir.
Bu temelde mantarlar
tavada veya sıvı yağa
daldırılarak
kızartılırlar. Bu
şekilde sade olarak veya
et, balık yada
kızartılmış veya
haşlanmış sebzelerin
yanında tatlandırıcı
olarak yenilirler.
İstenirse mantarın
tadına üstün gelmeyecek
oranda ince soğan da
birlikte kavrulabilir.
Kızartmada sıvı ve katı
yağ kullanılması damak
zevkine bağlıdır. Ancak
bu söylediğimiz, aşırı
abartılan kolestrol
korkusu taşımayanlar
için geçerlidir.
Kızartmanın bir başka
türü de mantarın
bulamaca batırılarak
kızartılmasıdır.
Yumurta, tuz, karabiber
ve ekmek ufağı (veya un)
bulamacı buna iyi bir
örnektir. Ancak bu her
tür mantar için uygun
değildir.
-
Mantarın yemek olarak
pişirilmesidir.
Bu durumda mantar ya
sote olarak düzenlenir
yada çorbaya katılır.
Sadece mantardan yapılan
çorba da bilindiği gibi
oldukça lezizdir. Ayrıca
çeşitli mantar sosları
da yapılabilir.
|
|
Önemlidir! |
|
Ülkemizde ve diğer başka
ülkelerde (örneğin İtalya,
Fransa) bazı mantar türleri
yukarıda bahsettiğimiz ön
işlemden geçirilmeden
yenilmektedir, taze olarak,
közde kızartılarak vb.
İnsanlar herşeyde olduğu
gibi mantar konusunda da
bazı riskleri göze alarak
davranabilirler ve de
davranmaktadırlar. Bu konuda
da öyle olmaktadır. Ancak en
olumlu açıdan bakarsak bu
davranış çok uzun yılların
deneyimleri ile
bağlantılıdır. |
|
Daha önce de belirttiğimiz
gibi mantarların tanınması
çok uzun bir zaman sürecinde
sağlanabilmiştir. Biz burada
hiç mantar yememiş belki de
yaşamında hiç mantar ile
karşılaşmamış insanlara
seslenmekteyiz. Bu bir
sorumluluk gerektirir.
Ülkemizde mantar konusu
özellikle kırsal bölgeler
dışında hemen hemen hiç ele
alınmamış bir konudur. Bunu
söylerken 'aman mantar
yemeyin ölürsünüz' türünden
yaklaşımları elbette ciddiye
almıyoruz. Kastettiğimiz
mantar konusunda eğitici
uyarılardır. |
|
Mantar yedim diyenlere 'Hala
yaşıyor musun' diye sorulan
bir toplumda kuşkusuz böyle
bir riski göze almak
olanaksızdır.
Biz bırakalım böyle bir
deneyimi elde etmiş, o riski
göze alabilecek noktaya
gelmiş olanlar buna devam
etsinler, ama korku ile
önlemi birbirine asla
karıştırmadan, biz akıllı
ama tedbirli olalım ve
doğadan topladığımız
mantarları yukarıda
açıkladığımız ön işlemden
geçirdikten sonra yemeyi
ilke edinelim. |
|
İki önemli nokta daha: |
|
1- Bütün mantar kitapları
bizim burada ele aldığımız
önlemlerin altını bizzat
çizmektedirler. Hatta
kitapların ilk sayfasında
'Sakın ha bu kitaptan
aldığınız bilgilerle mantar
toplayıp yemeyin, sorumluluk
kabul etmeyiz!' türü
uyarıları da görürsünüz. |
|
2- Daha önce yenilebilir
olarak belirlenen
mantarlar için, birçok
açıdan gelişmelere bağlı
olarak, şimdilerde
yenilemez
denebilmektedir. Kanserojen
madde içermesi,
radyoaktivite vb nedenler bu
gelişmelere örneklerdir. |
|
Başa
Dön |
|
|
MANTARLARlN BESİN DEĞERİ |
|
Normal olarak mantar
gövdesinin sadece yüzde on
kadarı kuru kütledir, geri
kalan yüzde doksanını ise su
oluşturur. Bu kuru kütlenin
içeriğini şöyle
açıklayabiliriz: |
-
Karbonhidratlar:
Mantarlar bitkiler gibi
fotosentez ile
karbonhidrat
oluşturmadıklarından
prinç, mısır yada yada
patates gibi
yiyeceklerde bulunan
yeşil bitki
nişastasından
yoksundurlar. Buna
karşın onlara tat veren
az miktarda şeker
içerirler (özellikle
mannitol).
Hücre zarları böceklerin
vücüt yapılarını
oluşturan kitin benzeri
bir hidrokarbondan
oluşmuştur. İnsanlar bu
maddeyi sindiremeyip
hemen hemen değişmeden
dışkılarlar. Bu gün bu
lifli maddenin sindirim
kanallarında ne gibi
yararlı fonksiyonları
olduğu tam olarak
bilinmemektedir. Ama
büyük bir olasılıkla
bitkisel besinlerdeki
selüloz lifleriyle aynı
işlevi görmektedirler.
-
Proteinler:
Mantarlar esas olarak
enzimlerden oluşurlar ve
yaşamsal önemi olan
bütün amino asitlerini
içerirler. Hayvansal
gıdalardaki proteinlerle
karşılaştırıldığında
mantarlar, kükürtlü
amino asitleri çok daha
azdır. Ayrıca bunlar
pekçok bitkisel
protoinlerden daha
kalitelidirler ve çok
miktarda tryptofan (indolylalanin)
içerirler. Ne var ki 100
gram mantar sadece
takriben birkaç gram
protein içerir ve bu
nedenle mantarlari bir
protein kaynağı olarak
düşünemeyiz.
-
Yağlar:
Çok az miktarda
vardır ve bu nedenle
besin değeri açısından
bir anlam ifade
etmezler.
-
Vitaminler:
Esas olarak
mantarlarda B-tipi
vitaminler ve C-vitamini
(askorbinasit)
bulunmaktadir. Ancak
bilindiği gibi
C-vitamini yüksek
sıcaklıklara karşı
hassas olduğundan
mantarın pişirilme
sürecinde büyük ölçüde
yok olmaktadır.
-
Madensel tuzlar:
Mantarların yaş
olarak ağırlıklarının
takriben yüzde biri
madensel tuzlardan
oluşmaktadır. Büyük
miktarlardaki kalyumdan
başka besin değeri
açısından dikkate değer
miktarda kalsiyum,
çinko, demir, manganez
ve selenyum içerirler.
Son yıllarda selenyumun
değeri tartışılmaktadır.
Çoğu mantar görece
olarak çok selenyum
içerirler. Mantarların
biz insanların beslenme
fizyolojisinde
kapsadıkları önem ilk ve
esas olarak işte bu
önemli yaşamsal besin
maddelerinin varlığından
kaynaklanmaktadır.
|
|
Bu gün mantarlar düşük
kalorili bir çeşni yemeğidir
ama aynı zamanda yaşamsal
madensel tuz içermeleri ve
mide ve barsak çalışmalarını
kuvvetlendirici yönleriyle
de bizim için bir anlam
ifade etmektedirler. Ayrıca
tokluk duygusu vermeleri ve
damak tadına
hitabedişleriyle de
mantarların soframızda
belirli bir yerleri her
zaman vardır. |
|
Aşağıdaki tabloda çeşitli
mantarların besin değerleri,
diğer günlük besin
maddelerimizle mukayeseli
olarak verilmektedir: (100
gr için)
|
|
Proteinler |
Karbonhidrat |
Madensel Tuzlar |
Yağ |
% Su |
Enerji Değeri (kcal) |
|
Şampinyon |
2,0 |
1,0 |
0,8 |
0,1 |
91 |
13 |
|
Kuzu Mantarı |
2,3 |
5 |
1 |
0,4 |
90 |
20 |
|
Horoz (İbiği)
Mantarı |
1,3 |
5 |
1,2 |
0,4 |
90 |
23 |
|
Çörek Mantarı Taze |
5,4 |
5,2 |
1 |
0,4 |
87 |
19 |
|
" "
Kurutulmuş |
35,9 |
34,5 |
6,4 |
2,7 |
12 |
110 |
|
Lahana |
2,0 |
5,4 |
0,9 |
0,2 |
92 |
32 |
|
Ispanak |
2,3 |
2,1 |
1,9 |
0,3 |
93 |
21 |
|
Hıyar |
0,7 |
1,9 |
0,4 |
0,1 |
96 |
12 |
|
Domates |
1,0 |
3,4 |
0,7 |
0,2 |
94 |
20 |
|
Kabak |
1,1 |
5,5 |
0,4 |
0,1 |
91 |
4 |
|
Bezelye |
6,3 |
14,2 |
0,5 |
0,2 |
74 |
86 |
|
Et |
21,0 |
0,1 |
1,0 |
5,5 |
72 |
125 |
|
Süt |
3,4 |
4,8 |
0,7 |
3,0 |
88 |
62 |
|
Tavuk |
21,3 |
- |
0,7 |
4,6 |
72 |
130 |
|
Balık |
18,4 |
- |
1,5 |
10,7 |
69 |
175 |
|
Kuru fasülye |
18,9 |
61,9 |
0,6 |
1,7 |
11 |
347 |
|
Patates |
1,6 |
14,4 |
0,6 |
0,1 |
80 |
67 |
|
|
Başa
Dön |
|
|
Mantarın Saklanması |
|
Bilindiği gibi mantar yılın
her döneminde doğada
bulunmamaktadır. Hatta her
tür mantar her yıl meyve de
(yani bizim mantar dediğimiz
şeyler) vermez. Bu durumda
mantarın meyve verdiği
dönemlerde ve/veya yıllarda
topladığımız fazla
mantarları saklamak, daha
sonra mantar mevsimi olmayan
dönemlerde veya mantar
olmayan yıllarda tüketmek
akıllıca bir davranış olur.
"Bu mümkün müdür?" diye
sorarsak, cevabı 'elbette
mümkündür' olacaktır. |
|
Özellikle günümüzde bile
aile tüketim ekonomisi
nin oldukça yaygın olduğu ve
bu nedenle çeşitli gıda
ürünlerinin (sebze, meyve,
et, balık vb) gelecek
dönemler için saklanıldığı
ülkemizde, bunun, mantarlar
için hayli hayli geçerli
olacağı açıktır. |
|
Şimdi bu konuya bir göz
gezdirelim. Besinlerin
bozulmadan uzun süreli
saklanabilmesi için onların
mayalanmasını, çürümesini vb
sağlayan bakterilerin
mantarın bünyesinden ve/veya
onun içinde bulunduğu
ortamdan dışlanması
gerektiğini biliyoruz. Yani
besinlerin bünyesindeki bu
işi yapan bakterileri
öldürmek ve/veya mantarın bu
tür bakterilerle temasını
kesmek gerekecektir. |
|
Bunun için mantarın
bünyesindeki suyun alınması
(kurutma), mantarı 100°C
kaynatarak bakterileri
öldürmek ve/veya bakteriler
için steril bir ortamda
saklamak (kaynatma +
dondurma / konserve yapmak),
tuz ile bakteriler için
steril bir ortam oluşturmak,
yada turşu kurmak aşağı
yukarı herkes tarafından
bilinen ve uygulanabilecek
olan uzun süreli saklama
yöntemleridir. |
|
|
|
a-
Derin dondurma
b-
Konserve yapma
c-
Tuza yatırma
d-
Kurutma
e-
Turşu kurma |
Şimdi bunları, sadece mantar
açısından, çok kısa olarak
ele alacağız.
Yanda sıralanmış olan
bu yöntemleri izleyebilmek
için sıradaki isimleri
tıklamak yeterlidir. |
|
|
DERİN DONDURMA: |
|
Bu usulde mantar önce
suyunu buharlaştırma ön
işlemine tabi tutulur, sonra
çabucak soğuması sağlanarak
cam veya plastik kutu yada
kavanozlara konulup derin
dondurucuda saklanır. Genel
olarak bu usulde mantarın
saklanabilme süresi yaklaşık
bir yıldır. |
|
Bu usulun bir başka biçimi
de mantarın ön işlemden
geçirildikten sonra, belirli
oranda
yağda kızartılıp derin
dondurucuya öyle
konulmasıdır. Ancak yağın
varlığı nedeniyle
dayanıklılık süresi 3-4 aya
düşer. |
|
Mantarı hiç pişirmeden çiğ
olarak dondurmak da
olanaklıdır, ancak bu
durumda bünyesindeki %70-90
suyu da dondurmak durumu söz
konusudur ki bu hem boşa
enerji sarfı hem de yer
kaybı açısından hiç de
ekonomik, dolayısı ile de
uygun bir yöntem değildir. |
|
KONSERVE YAPMA: |
|
Bu yöntemde klasik lastik
contalı kavanozlar
kullanılır. Mantar
suyunu buharlaştırma ön
işleminden sonra kavanozlara
doldurulur. Üzerine bir
miktar kaynatılmış tuzlu su
tuz ilave edilmelidir.
Kavanoz, mantar ile takriben
2/3 oranında doldurulur,
yada kavanozun ağzından
başlayarak 2-3 cm kadar
boşluk bırakılır. |
|
Contalı kapak kapatıldıktan
sonra kavanoz bir büyük kaba
konulur ve kap kavanozu
kapatacak kadar su ile
doldurulur. Kavanoz ile
kabın dibi arasına bir
yumuşak altlık konulması
uygundur. Daha sonra kabın
kapağı kapatılarak kavanoz
su içinde 75 dakika kadar
kaynatılır. Bu süre içinde
kavanozun içindeki fazla
hava da basınç nedeniyle
contanın kenarlarından
kavanozu terkeder. |
|
Hemen anlaşılacağı gibi
kavanoz ve içindeki
mantarlar sterilize
edilmiştir. Kavanoz kaptan
alınarak soğumaya terk
edilir. Soğuyan kavanozla
birlikte içindeki hava da
soğuyacak ve kavanoz içinde
bir vakum oluşacaktır. Kapak
bu nedenle çok sıkı bir
şekilde kavanozu kapatır ve
içeri herhangibir şekilde
hava ve dolayısı ile de
bakteri girmesi önlenmiş
olur. Bu usul ile mantarları
pek çok yıl saklamak
olanaklıdır. |
|
Not: Mantarları kavanozdan
çıkarmak için aynı yolu
tersine katetmek
gerekecektir. Aksi halde
kavanozu zorlama ile açmak
olanaksızdır. Bunun için
kavanoz yine bir su dolu bir
kabın içinde, kapak aşağıya
gelecek şekilde, kaynatılır
(içi de aynı sıcaklığa
gelmelidir) ve kapak
kolaylıkla açılarak mantar
dışarı alınır. Kavanoz daha
sonraki diğer kullanımlar
için saklanır, ancak
contasını değiştirmek
gerekir. |
|
TUZA
YATIRMA: |
|
Değişik şekillerde
yapılabilir. Aşağıda iki tür
tuza yatırmayı anlatacağız: |
|
Ön işlemden geçirdikten
sonra: |
|
Tuza yatırılacak mantar
suyunu buharlaştırma ön
işleminden geçirildikten
sonra bir süzgeçte süzülür
ve bastırılarak bünyede
kalan fazla suyu da alınır. |
|
Bir kavanoz veya bir kaba
bir sıra mantar ve üzerine
örtecek kadar kaba tuz
(tuzlama tuzu) doldurulur.
Böylece kap dolana kadar
devam edilir. En üste tuz
gelmelidir. Tuz ve mantar
oranı yaklaşık olarak 175 gr
tuz/1kg mantar civarındadır. |
|
Karışımı bastırmak için
üzerine bir tabak veye
benzeri konulur ve üstüne de
bir ağırlık oturtulur. Kap
serin bir yerde tutulur. Tuz
mantarın bünyesindeki suyu
çekecek ve böylece karışımın
üzerinde tuz ve sudan bir
tabaka oluşacaktır. |
|
1 litre taze mantardan
yaklaşık 0.4 litre tuzlanmış
mantar elde edilir. Serin
yerde tutulduğu sürece bir
yıldan uzun süre
saklanabilir.
Tuzlanmış mantarı pişirmeden
önce bir gün yada bir gece
bol su içine yatırmak
yeterlidir. Su, karışımdaki
tuzu emer. Tuzu alınmış
mantar bu haliyle aynı ön
işlemden geçirilmiş taze
mantar gibidir ve onun gibi
pişirilebilir. |
|
Kuru olarak tuza yatırma: |
|
Bu usulde aynen yukarıdaki
yol izlenir. Ancak bu
durumda mantar ön işlemden
geçirilmez.
Daha sonra mantarı yemeye
hazırlamak için mantar önce
bol suya bırakılarak tuzunun
alınması gereklidir. Tuz
miktarı yeterli miktara
ininceye kadar su bir kaç
kez değiştirilir. Toplam tuz
giderilme süresi yaklaşık
10-15 saattir. Mantar bu
işlemden sonra
suyunu buharlaştırma
işlemine tabi tutulularak
pişirmeye hazır hale
getirilir. |
|
KURUTMA: |
|
Mantar kurutulduğunda tadını
ve diğer özelliklerini hemen
hemen aynen korur. Ayrıca
kuru mantar hacim olarak çok
az yer kaplar. Eğer kurutma
işlemi süratli
yapılmayacaksa o zaman
mantarın
larva ve parazitlerden
arınmış olması gereklidir,
aksi halde kurutma süresi
içinde bozulabilir. |
|
Yapılışı: |
|
Kurutulacak mantar
temizlendikten sonra küçük
parçalara ayrılır (2-5 mm
kalınlıkta). Ve aşağıda
açıkladığımız şekillerde
kurutulur. Kurutulan
mantarlar ağzı sızdırmaz bir
örtülü bir kap içinde
konursa tadını korur. Serin
bir yerde saklandığı
takdirde bir kaç yıl hiçbir
değişikliğe uğramadan
kalabilir. |
|
Kuru mantarı pişirmek için
mantara tekrar eski suyunu
kazandırmak gerekir. Bunun
için mantar yassı bir kaba
yerleştirilir ve üstünü
örtecek kadar su konarak
bekletilir. Mantar suyu
emerek yumuşadığında aynen
taze mantarlar gibi
ön işleme
(kaynatma/buharlaştırma)
tabi tutularak pişirmeye
hazır duruma getirilir. |
|
Kuru mantarın bir iyi
özelliği de öğütülerek
mantar unu
yapılabilmesidir. Mantar
unu, sos yada çorbalarda
baharat (tatlandırıcı)
olarak kullanılır. |
|
Kurutma işlemi: |
|
Kurutmada esas olan mantar
içindeki nemin alınabilmesi
için üzerinden kuru
(içindeki nem oranı düşük)
hava geçirilmesidir. Havanın
ılık olması nem oranını
görece olarak azalttığından
uygun olur. Ancak sıcaklığın
50°C nin altında kalması
gerekir. Çünkü bu sıcaklığın
üstünde mantar bünyesi,
protein kaybına
uğrayacağından lezzetini
kaybeder. Bu nedenle direk
güneş altında da mantar
kurutulmamalıdır. Özellikle
de içinde hava sirkülasyonu
olmayan fırınlarda
mantar kurutmaktan
kaçınılmalıdır, yoksa
başarısızlık kaçınılmazdır. |
|
En genelinde kurutma işlemi
mantarı temiz bir havlu, bez
ya da kağıt üzerine sererek
gerçekleştirilebilir.
Mantarın içinden alttan üste
doğru hava akımı (olanaklı
ise ılık) sağlanırsa kurutma
işlemi çok verimli olur.
Bunu sağlamak için ince
gözlü tel yada paslanmaz
çelik kafesten altlıklar
kullanılabilir. Bu altlığın
alt tarafına herhangibir
hava üfleyici konulursa
(örneğin saç kurutma
aparatı) kurutma çok daha
süratli gerçekleşecektir. |
|
TURŞU
KURMA: |
|
Evet mantarın turşusu da
yapılmaktadır ve kendi
deneyimizden söyleyebiliriz:
Nefistir. Biz burada
elbetteki, bu konuda
geleneksel olarak usta olan,
insanlarımıza turşu kurmayı
anlatacak değiliz. Onun
yerine iki tür mantar
turşusu tarifi vermekle
yetineceğiz. |
|
Turşu kurmak için en uygun
mantarlar daha çok 'Lactarius'
cinsi (kırılgan yapılı
mantarların sütlü olanları)
mantarlardır. Bunların
birkaç türü vardır ki ancak
suda
kaynatma ön işleminden
geçirilerek yenebililer.
Tarifler bu mantarlar için
verilmiştir ancak başka
herhangi mantara da
uygulanabilir |
|
1. Çeşit Turşu
Malzeme: 1/2 litre
kaynatma ön işleminden
geçirilmiş 'lactarius' yada
başka cins mantar.
Yanda verilen
karışımı kaynattıktan
sonra mantarları ilave edip
kavanozlara dolduracaksınız. |
Karışım:
1 dl (1/10 litre =1/2
bardak) su
1 dl sıvı yağ
3/4 dl sirke2 çay
kaşığı tuz
6-7 diş sarmısak
2 yemek kaşığı baharat |
|
|
2. Çeşit Turşu
Malzeme:
150-200 gr kaynatma ön
işleminden geçirilmiş 'lactarius'
cinsi mantar.
Yanda verilen
karışımı 5 dakika kadar
kaynattıktan sonra mantar ve
diğer malzemeyi ilave ederek
tekrar 5 dakika kadar daha
kaynatıp kavanozlara
doldurun.
Not: tatlı turşu sevmez
iseniz şeker koymayın, ama
'Bir de tatmayı deneyin!"
deriz. |
karışım:
1 dl %12 lik sirke asidi
1 dl su
2 dl şeker
1 küçük doğranmış sovan
1 ince doğranmış hıyar
turşusu
1/2 ince doğranmış etli
kırmızı biber
1 parça zencefil
2 defne yaprağı
3 adet karanfil
1 parça tarçın
2 çay kaşığı sarı hardal
taneciği |
|
Başa Dön |
|
|
MANTAR
KURTÇUKLARI |
|
Mantar toplayanlar bilirler
yada görmüşlerdir, mantarın
etleri delik delik olur yada
içlerinde gözle görünür
şekilde kurtçuklar vardır.
Bunlar aslında sinek ve
böceklerin larvalarıdır. |
|
Bu hayvanlar mantarın hemen
daha ilk evrelerinde
yumurtalarını mantarın
bünyesine bırakırlar.
Mantarın gelişmesi ile
birlikte, sıcaklık ve nemin
de elverişliliğine bağlı
olarak yumurtalar açılır ve
içlerinden bu kurtçuklar
çıkarlar. Bunlar daha sonra
mantar etiyle beslenerek
(asalaklık) böcek haline
dönüşürken mantarı da, bazan
tamamiyle yer bitirirler. |
|
Bunların en çok bilinen
türleri sivrisinek
larvalarıdır. Renkleri beyaz
olduğundan mantarın beyaz
eti içinde gözle görülmeleri
oldukça zordur, ancak biraz
geliştiklerinde siyah
başcıkları nedeniyle mantar
içinde gözenekler (delikler)
gibi görülürler. |
|
Gelişmeleri çok hızla olur,
öyleki ormanda mantar
topladıktan sonra hemen eve
dönmeyekseniz yada
gecikecekseniz mantarı daha
orada kesip temizlemeniz,
larvalarını ayıklamanız
gerekir, aksi halde eve
geldiğinizde mantarların bir
kısmı artık yenilir olmaktan
çıkmış olabilir. |
|
Bunlardan başka tür larvalar
da vardır. Bunlar kabuklu
böcek cinslerinin
kurtçuklarıdır. Ve bu
kurtçuklar daha büyük ve
sarıya yakın renktedirler. |
|
Aslında mantar toplanıldığı
anda hemen kaba temizliği
yapılmalı ve ortasından
boylamasına kesilerek larva
olup olmadığı kontrol
edilmelidir. Eğer var ise
larvalı kısımlar kesilip
atılır. Böylece bazı
mantarları larvaların
istilasından kurtarabilir ve
böylece gereksiz yere bir
ağırlığı da eve kadar
taşımamış olursunuz. |
|
Genel olarak mantarda
kurtcukların varlığı mantarı
yenilmez yapmaz. Ancak
mantar kurtcuklar tarafından
aşırı derecede yenilmiş ise,
bozulmaya başlamış demektir
ki ormanda bırakılmalıdır. |
|
Sümüklü böcek:
Mantara dadanan en önemli
hayvanlardan biri de, ne
yazık ki kötü bir şekilde
adlandırdığımız, sevimli
yaratık 'sümüklü böcek' tir.
Ancak onların mantarla
ilişkisi yumurtaları
aracılığı ile olmaz,
doğrudan mantarı yiyerek
beslenirler. Özellikle de
sünger altlı mantarları çok
severler. |
|
Daha önce de bir başka yerde
eğer bu hayvanlar bir
mantarı yiyor iseler o
mantarın zehirli olmayacağı
(bir canlı yediğine göre)
yanlış inancından
bahsedip nedenini
açıklamıştık. Ancak
yenilebilir bir mantarın
sümüklü böcek tarafından
bazı yerlerinin yenmiş
olmasının da hiç bir kötü
tarafı yoktur. Normal bir
mantar olarak toplanıp
yenilebilir. |
|
Başa
Dön |
|
|
|
|