Rüzgar Soğuğu Geliyor
Prof.
Dr. Mikdat Kadıoğlu, İTÜ
Meteoroloji Mühendisliği Böl. ve Afet Yönetim
Merkezi Öğretim Üyesi Artık geride bıraktığımız yaz mevsiminde ne kadar çok terlediğimizi ve ne kadar sık bunaldığımızı unutmaya bile başladık. Önümüzdeki günlerde ise yaklaşan kışın, yani ıslak, soğuk ve rüzgarlı havaların etkisine gireceğiz. Geçtiğimiz yaz aylarında yüksek hava sıcaklığı ile birlikte yüksek nem bizi ne kadar bunalttıysa, benzer şekilde önümüzdeki kış günlerinde de düşük hava sıcaklığı ile birlikte kuvvetli rüzgarlar da bizi o kadar olumsuz bir şekilde etkileyebilir. Türkiye, çok uzun yıllar
sonra olsa da artık yüksek sıcaklık +
yüksek nem = bunaltıcılık olduğunu öğrendi. TV’lerimizde ilk defa boy
gösteren meteoroloji mühendisi hava durumu sunucuları ile bir-iki gazetemiz
de artık termometreler ile ölçülebilecek hava sıcaklığı ile birlikte yüksek
nemden dolayı insanların hissedeceği sıcaklıkları da vermeye başladı. Şimdi sıra düşük sıcaklık + kuvvetli rüzgar = rüzgar soğuğuna geldi. ABD’de 1940’lı
yıllardan beri soğuk havanın esen kuvvetli rüzgarlar
tarafından el, yüz, kulak gibi çıplak yüzeylerdeki etkisi bilinip ona göre
giyinilerek sokağa çıkılıyor. Kış sabahları Amerikan TV’lerinde rüzgar soğuğuna göre halkın kafasındaki “bu gün nasıl giyinelim?”
sorusuna yanıt veriliyor. Neden bizim insanımız da bu gündelik bilgiye sahip
olmasın? Dışarı çıkarken sizin ya da çocuğunuzu okula gönderirken çocuğunuzun
eldiven ve kaşkole ihtiyacının olup olmadığını bilseniz kötü mü olur? Bazen “Nereden çıktı bu
hissedilen sıcaklık?” gibi sorular ile de karşılaşıyorum. “Bu psikolojik veya
fizyolojik bir olaydır; herkes sıcaklığı aynı şekilde hissetmez. Erzurumlu
başka, Adanalı başka hisseder” gibi açıklamalar da geliyor bana. Sıcaklıkları
herkesin çok çeşitli nedenlerden dolayı farklı farklı
şekillerde hissettiği doğrudur. Fakat bilimde kriterler,
uç değil ortalama değerlere göre belirlenir... Meteoroloji bilim
dergilerinde ısı indeksi ve rüzgar soğuğu üzerine
sayısız bilimsel makaleler vardır. Gelişmiş ülkelerde medya, insan sağlığı
için önemli olan bu ve benzeri bilgileri halka yıllardır ulaştırıyor.
Türkiye’de de artık böyle bir bilimsel ve toplumsal faydaları olan önemli bir
bilginin kullanılmasının zamanı gelmiş ve geçmiştir bile. Bu konuda daha
fazla bilgiye erişmenin en kolay yolu da, internet’de
“Heat Index” ve “Wind Chill” kelimeleri ile
aramalar yapmaktır. Isı indeksi ve rüzgar soğuğu kavramlarını kafasında canlandırmada
zorlananlar olabilir. Isı indeksi ve rüzgar soğuğu
en basit anlamda ne demek? Bunları açıklamak için önce The
Free Lance – Star
gazetesi yazarı Donnie Johnston’un
yaptığı şaka yollu benzetmeleri biraz değiştirerek sizlere aktarmak
istiyorum. Isı indeksini, yani yüksek sıcaklık ve nemden dolayı olan
bunaltıcılığı, anlayabilmek için çok sıkı bir şekilde giyinmiş bir
Erzurumluyu alıp yazın Antalya şehrinin ortasına koyduğumuzu düşünmeniz
yeterlidir. Rüzgar soğuğunu hayal etmek isterseniz o
zaman da Antalya'nın bir yerlisini alıp Palandöken dağlarına çıplak bir
şekilde konulduğundaki durumunu hayal etmeniz gerekiyor. Rüzgar soğuğunun en yalın
açıklamasını TÜBİTAK Popüler Bilim kitaplarından "Hava ve İklim"in
35’inci sayfasında bulabilirsiniz. “Rüzgar, hava
sıcaklığını olduğundan daha soğuk hissetmemize yol açabilir. Buna rüzgarın soğutucu etkisi denir. ... ” Örneğin, “Hava
sıcaklığı 0 °C olup hafif bir rüzgar esiyorsa sıcaklığı rüzgarın soğutucu etkisinden
dolayı –3 °C olarak hissederiz.
Kuvvetli bir rüzgar esiyorsa sıcaklık –10 °C gibi hissedilir.” Diğer bir deyişle,
kışın rüzgar soğuğunu bilmeden sokağa çıkmamak
dolayısıyla güneşli havalara hiç aldanmamak gerekiyor. İnsan ve hayvanlar,
havanın nemine ve esen rüzgarın şiddetine göre
termometreden farklı olarak hava sıcaklıklarını hisseder. O yüzden her gün
termometre ile ölçülebilecek olan sıcaklıkları değil, bizim hissedeceğimiz
hava sıcaklıklarını öğrenmemiz gerekiyor. Bu nedenle de yazın ısı indeksi,
polen miktarları, güneşlenme süresi vb., kışın da rüzgar
soğuğu, hava kirliliği vb. bilgileri sunan hava durumu programlarını
izleyiniz ve medyanızdan bu bilgileri de ısrarla isteyiniz. |
Rüzgarın Soğutucu Etkisi
Rüzgar Sıcaklık
(derece C)
Şiddeti 10 5 0
-5 -10 -15 -20 -25 -30 -35 -40 -45
(km/saat)
Sakin 10 5 0 -5 -10 -15 -20 -25 -30 -35 -40 -45
10 8 2 -3 -9 -14 -20 -25 -31 -37 -42 -48 -53
20 3 -3 -10 -16 -23 -29 -35 -42 -48 -55 -61 -68
30 1 -6 -13 -20 -27 -34 -42 -49 -56 -63 -70 -77
40 -1 -8 -16 -23 -31 -38 -46 -53 -60 -68 -75 -83
50 -2 -10 -18 -25 -33 -41 -48 -56 -64 -71 -79 -87
60 -3 -11 -19 -27 -35 -42 -50 -58 -66 -74 -82 -90
70 -4 -12 -20 -28 -35 -43 -51 -59 -67 -75 -83 -91
Küçük
tehlike: 5 saatten az bir Artan tehlike: Açık
Büyük tehlike: Açık cilt
yüzey-
sürede ve kuru ciltte çatlama, yüzeylerin 1 dakika için
- lerinin
30 saniye içinde donma
rüzgar ısırığı tehlikesi var. de
donma tehlikesi var tehlikesi
var.
|
Rüzgarın
soğutucu etkisi nedeniyle hissedilen hava sıcaklığını bulmak için, tablonun
en üstündeki satırında bulunan hava sıcaklığını bulun ve sol taraftaki
rüzgarın şiddeti ile kesiştirin. Örneğin, -5 derece hava sıcaklığı ve Sıcaklık ve Rüzgar Hızına Göre Hissedilen Sıcaklığı hesaplamak isterseniz Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğünün web sayfasındaki meteorolojik çevrim penceresini de kullanabilirsiniz: |